در تعالیم اسلام حق اجتماعی انسان مؤمن پس از وفات پایان نمی یابد بلکه در ارتباط با ارحام و دیگر برادران دینی نوع دیگری از حقوق مطرح می شود.

به گزارش نسیم نور؛ اسلام به فرد مؤمن دستور می دهد که برای پدر، مادر و دیگر در گذشتگان احسان و نکویی کند و بدین وسیله یادشان را زنده نگاه داشته و همیشه به فکر رساندن ثواب به روح ایشان باشد.

اسلام می خواهد عزت مؤمن چه در حال حیات و چه بعد از مرگ همچنان محفوظ باشد لذا دوست ندارد جنازه با خفت و خواری دفن شود و از سوی مردم با بی اعتنایی برخورد گردد بلکه با شرکت در تشییع جنازه در تجلیل و احترام مؤمنین باید کوشش لازم به عمل آید و این را حقی از حقوق برادری و اخوت اسلامی شمرده است.

امام صادق (علیه السلام) خطاب به خیثمه فرمود: به دوستداران ما سلام برسان و آنان را به رعایت تقوای خدای بزرگ سفارش کن و بگو… زنده ها در تشییع جنازه مردگان و درگذشتگان شرکت نمایند.

همچنین به معلی بن خنیس فرمود:

«از ساده ترین حقوق برادران دینی این است که در تشیع جنازه آنان شرکت کنی».

علاوه بر این آنچه می تواند ناراحتی درونی شخص مصیبت زده و داغدیده را تا اندازه ای تسکین بخشد همدردی با او است، لذا اسلام مسلمانان را نسبت به این موضوع کاملًا تشویق کرده و در احادیث متعددی برای این عمل پاداش زیادی قرار داده شده.

بنابراین هرچند ممکن است حضور در این گونه مجالس برای انسان سخت باشد اما فواید و آثار این کار ارزش تحمل این سختی را دارد گذشته از این که همه ما نیز زمانی در چنین شرایطی قرار می گیریم و با حضور دیگران است که بخشی از غم ها و دردهای روحی ما تسکین می یابد.

خوب است در اینجا به این نکته نیز اشاره نماییم که در آداب معاشرت اسلامی برای حضور در تشییع جنازه، نحوه معاشرت با مصیبت زدگان و همچنین حضور در قبرستان آداب فراوانی ذکر شده است که جهت اطلاع خوانندگان برخی از آنها را مرور می نماییم:

بدیهی است که اشخاص مصیبت زده کمتر به فکر خود و غذای خود می باشند لذا اسلام غذا خوردن و مزاحمت برای مصیبت زدگان را نهی نموده و برخلاف آنچه مرسوم شده دستور می دهد که غذای آنها را تا سه روز همسایگان آماده نمایند.

امام صادق (علیه السلام) در این باره فرموده است:

«غذا خوردن در نزد مصیبت زدگان از کارهای عصر جاهلیت است و روش اسلام این است که غذا برای آنها نیز ببرند، همان طور که پیغمبر (صلی الله علیه و آله و سلم) درباره خانواده جعفربن ابی طالب چنین دستور داد».

پیامبر خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرموده اند: «بر شما باد حفظ آرامش و وقار. بر شما باد آرام راه رفتن با جنازه هایتان».

امام علی (علیه السلام)- چون در تشییع جنازه ای صدای خنده مردی را شنید- فرمود:

«گویی که مرگ را در این جهان برای دیگران رقم زده اند و انگار که حق در این دنیا بر دیگران واجب گشته است و گویی مردگانی را که می بینیم، مسافرانی هستند که به زودی سوی ما باز می گردند! آنان را در گورهایشان می نهیم و میراثشان را می خوریم، آن گونه که پنداری پس از آنها جاودان خواهیم ماند.

هر پند دهنده ای را به دست فراموشی سپرده ایم، حال آن که هدف هر بلا و حادثه ای بنیان کن قرار داریم».

امام صادق (علیه السلام) در این باره فرموده اند:

«هرگاه جنازه ای را بر دوش کشیدی، تصوّر کن این تو هستی که بر شانه ها حمل می شوی یا گویی از پروردگارت می خواهی به دنیا برگردی تا دست به عمل [نیک] زنی. پس، بنگر که چگونه [زندگی را] از سر می گیری. حضرت سپس فرمود: شگفتا از مردمی که رستاخیز رفتگانشان به خاطر پیوستن بازماندگانشان به آنها به تأخیر افتاده و چاووشی در میان آنها بانگ رحیل سر داده، امّا آنان همچنان به بازی و تفریح سرگرمند».

در روایتی از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) آمده است که حضرت فرمود: «هدیه بفرستید برای مردگان خود».

پس سوال شد چیست هدیه مرده ها؟ فرمود:

«صدقه و دعا و نیز فرمود ارواح مؤمنین هر جمعه به آسمان دنیا مقابل خانه ها و منزل های خود فریاد می کنند هر یک از ایشان به آواز حزین با گریه، ای اهل من و اولاد من ای پدر من و مادر من و خویشان من مهربانی کنید بر ما…

نسیم نور